\n\u015aledz\u0105c historie przedmiot\u00f3w towarzysz\u0105cych cz\u0142owiekowi, zw\u0142aszcza tych powszednich, codziennego u\u017cytku, mo\u017cemy odkry\u0107 jak bardzo zmieniaj\u0105 si\u0119 nasze upodobania i potrzeby.
\nPrzedmioty s\u0105 wspania\u0142ymi gaw\u0119dziarzami i w niezliczonych anegdotach potrafi\u0105 opowiedzie\u0107 nam wiele historyjek o swych tw\u00f3rcach i u\u017cytkownikach…<\/strong><\/p>\n
<\/a>SPIS<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n Lody trafi\u0142y pod strzechy jednak dopiero w ubieg\u0142ym stuleciu. Wcze\u015bniej by\u0142 to deser wybitnie arystokratyczny. Trzeba by\u0142o czeka\u0107 do XIX wieku by zacz\u0105\u0142 on podbija\u0107 podniebienia i kubki smakowe szerszego grona smakoszy.<\/p>\n Mro\u017cone desery wykonane na bazie pokruszonego lodu znali ju\u017c w staro\u017cytno\u015bci Chi\u0144czycy. Grecy i Rzymianie do lodu dodawali mi\u00f3d, wino, soki owocowe. Do \u015bredniowiecznej Europy przepis na lody wykonywane z dodatkiem mleka przywi\u00f3z\u0142 pono\u0107 Marco Polo z podr\u00f3\u017cy z Chin. Nied\u0142ugo potem, bo w XIV wieku z wyrobu pysznych lod\u00f3w zas\u0142yn\u0119\u0142a Wenecja (nawiasem m\u00f3wi\u0105c w\u0142oskie lody po dzi\u015b dzie\u0144 s\u0105 chyba nadal najsmaczniejsze). Dalszy podb\u00f3j Europy przez lody sta\u0142 si\u0119 mo\u017cliwy dzi\u0119ki Katarzynie Medycejskiej, kt\u00f3ra mro\u017cone desery upowszechni\u0142a na dworze francuskim. Do Polski lody dotar\u0142y w czasach saskich, za panowania Augusta III. Kr\u00f3l i mo\u017cnow\u0142adcy jedli lody w postaci masy st\u0119\u017conej pod wp\u0142ywem zimna. Umieszczano je w foremkach o wymy\u015blnych i dekoracyjnych kszta\u0142tach by cieszy\u0142y nie tylko smakiem ale r\u00f3wnie\u017c wygl\u0105dem. Lody wykonywano w\u00f3wczas z cukru, jaj oraz sok\u00f3w owocowych. W kolejnych latach wzbogacono receptur\u0119 o mleko i \u015bmietan\u0119.<\/p>\n Prawdziwie g\u0142adk\u0105 mas\u0119 lodow\u0105 uzyskano dopiero po wymy\u015bleniu maszynki do lod\u00f3w. Opatentowano j\u0105 w 1848 roku, a w drugiej po\u0142owie XIX wieku unowocze\u015bniono dzi\u0119ki zaopatrzeniu mieszad\u0142a w korbk\u0119. Budowa maszynki by\u0142a bardzo prosta. Sk\u0142ada\u0142a si\u0119 ona z dw\u00f3ch naczy\u0144 \u2013 wi\u0119kszego, do kt\u00f3rego wsypywano l\u00f3d (cz\u0119sto z sol\u0105) oraz mniejszego z mas\u0105 lodow\u0105, kt\u00f3re wstawiano w l\u00f3d i intensywnie nim kr\u0119cono. Mieszanie zamra\u017canej masy w czasie jej t\u0119\u017cenia sprawia\u0142o, ze lody stawa\u0142y si\u0119 lekkie i puszyste.<\/p>\n Prawdziwym krokiem milowym dla lod\u00f3w by\u0142o wynalezienie przez Karla von Linde w roku 1876 spr\u0119\u017carkowej maszyny ch\u0142odniczej. Wraz z uprzemys\u0142owieniem produkcji lody ruszy\u0142y na podb\u00f3j rynku i nawet niezbyt zamo\u017cny klient m\u00f3g\u0142 teraz pozwoli\u0107 sobie na ich kupno.<\/p>\n W Polsce czas\u00f3w PRL-u wytw\u00f3rczo\u015b\u0107 lodowa pozostawia\u0142a wiele do \u017cyczenia. Zak\u0142ady pa\u0144stwowe i prywatna inicjatywa wykazywa\u0142y w dziedzinie produkcji lod\u00f3w cz\u0119sto zadziwiaj\u0105c\u0105 fantazj\u0119. U\u017cywano w\u00f3wczas r\u00f3\u017cnych namiastek i produkt\u00f3w nie pierwszej \u015bwie\u017co\u015bci. Niew\u0105tpliwie korzysta\u0142a na tym prasa \u2013 dziennikarze mogli wy\u017cywa\u0107 si\u0119 w barwnych opisach kolejnych zatru\u0107 lodami i ich surogatami.<\/p>\n Na szcz\u0119\u015bcie dzisiaj nawet najbardziej wybredny smakosz znajdzie co\u015b dla siebie spo\u015br\u00f3d niezwykle bogatej oferty lodowej. Pozostaje jedynie \u017cyczy\u0107 smacznego \uf04a<\/span>.<\/p>\n\n
\n<\/span><\/strong><\/li>\n<\/a>Desery \u2013 lody<\/strong><\/em><\/span><\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/snakrFiles\/2009\/12\/Lody.jpg\" "\\"Lody\\"")
Lody s\u0105 chyba jednym z bardziej lubianych przysmak\u00f3w. Najlepiej smakuj\u0105 w gor\u0105ce letnie dni, cho\u0107 podobno najzdrowsze s\u0105 zim\u0105 \uf04a<\/span>. Dzisiaj lody mo\u017cna kupi\u0107 w ka\u017cdym sklepie spo\u017cywczym i w licznych lodziarniach, kawiarniach i bardziej lub mniej wymy\u015blnych restauracjach. Jest to deser \u201edemokratyczny\u201d, powszechnie dost\u0119pny i to w ogromnym wyborze smak\u00f3w, kolor\u00f3w i kszta\u0142t\u00f3w.<\/p>\n*Wr\u00f3\u0107 do spisu tre\u015bci*<\/a><\/span><\/h6>\n
<\/a>Krawat<\/strong><\/em><\/span><\/h3>\n
![\"\"](\"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/snakrFiles\/2009\/12\/krawaty.jpeg\" "\\"krawaty\\"")
Co powinien w\u0142o\u017cy\u0107 na siebie m\u0119\u017cczyzna, kt\u00f3ry wybiera si\u0119 na imieniny do cioci lub na spotkanie s\u0142u\u017cbowe? Chyba wi\u0119kszo\u015b\u0107 odpowiedzi na to pytanie b\u0119dzie jednakowa (w ka\u017cdym razie w okolicach naszej piaskownicy) \u2013 taki m\u0119\u017cczyzna powinien by\u0107 ubrany stosownie, tzn. w wolnym t\u0142umaczeniu: w garnitur, ewentualnie marynark\u0119, koszul\u0119 z ko\u0142nierzykiem i krawat. Mnie osobi\u015bcie najbardziej dziwi ostatnia z wymienionych cz\u0119\u015bci m\u0119skiej garderoby. Dlaczego akurat pasek pod\u0142u\u017cnego, zazwyczaj kolorowego materia\u0142u sta\u0142 si\u0119 synonimem w\u0142a\u015bciwie ubranego m\u0119\u017cczyzny? Przecie\u017c, gdyby krawat \u201ewyci\u0105gn\u0105\u0107\u201d z pod utartych schemat\u00f3w ko\u0142nierzykowej elegancji to staje si\u0119 on do\u015b\u0107 zabawnym i ca\u0142kowicie niepraktycznym dodatkiem \u201eschludnego m\u0119\u017cczyzny\u201d. Nazwa, jak\u0105 nadano krawatowi w oficjalnej nomenklaturze PRL-u – \u201ezwis m\u0119ski\u201d, wbrew za\u0142o\u017ceniom autor\u00f3w, oddaje ca\u0142y koloryt i grotesk\u0119 tego pasemka materia\u0142u wsuwanego pod po\u0142y garnituru. Gdyby\u015bmy przecie\u017c odrzucili kontekst w jakim krawat funkcjonuje, to czy\u017c nie jest on ca\u0142kowicie zb\u0119dnym elementem ubrania? Nie grzeje, nie chroni, co najwy\u017cej przeszkadza i kr\u0119puje ruchy. Sk\u0105d si\u0119 w takim razie wzi\u0105\u0142 krawat na szyi m\u0119\u017cczyzny i dlaczego darzymy go taka estym\u0105? Przecie\u017c, ani Juliuszowi Cezarowi, ani Jagielle nie przychodzi\u0142o do g\u0142owy by zawiesza\u0107 sobie pod brod\u0105 pasek materia\u0142u by dobrze prezentowa\u0107 si\u0119 w czasie pa\u0144stwowych uroczysto\u015bci. Pierwsi na taki pomys\u0142 wpadli dopiero w XVII w. francuscy dworzanie. Druga po\u0142owa tego stulecia, to czas gdy w modzie i to nie tylko kobiecej, panowa\u0142 urodzaj na liczne ozdobne dodatki do stroju \u2013 falbanki, kokardki hafty, wymy\u015blne peruki. Wystarczy spojrze\u0107 na jeden z portret\u00f3w Ludwika XIV, Kr\u00f3la S\u0142o\u0144ce![\"\"](\"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/snakrFiles\/2009\/12\/Ludwik-XIV1666-r.jpg\" "\\"Ludwik")
, by stwierdzi\u0107 jak zmys\u0142owy i daleki od dzisiejszych wyobra\u017ce\u0144 elegancji by\u0142 \u00f3wczesny str\u00f3j \u201eprawdziwego\u201d m\u0119\u017cczyzny. Niezwyk\u0142e prze\u0142adowanie i teatralna (odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do wsp\u00f3\u0142czesnych standard\u00f3w) dekoracyjno\u015b\u0107 by\u0142a w\u00f3wczas norm\u0105. To w\u0142a\u015bnie w tych czasach i w tej atmosferze narodzi\u0142a si\u0119 moda na przyozdabianie przez m\u0119\u017cczyzn szyi cravates. Zgodnie z tradycj\u0105 pionierami byli tu chorwaccy \u017co\u0142nierze, kt\u00f3rzy jako najemnicy brali udzia\u0142 w licznych bitwach tego stulecia. Noszone prze oficer\u00f3w kolorowe chusty zainteresowa\u0142y francuz\u00f3w, kt\u00f3rzy podchwycili ten zwyczaj. O prawdziwo\u015bci takiego pochodzenia krawatu \u015bwiadczy\u0142aby jego nazwa, etymologi\u0119 tego s\u0142owa mo\u017cna wywie\u015b\u0107 od wyrazu Croat (fr.)\u2013 czyli Chorwat. Francuscy eleganci w XVII wieku nosili cravates, kt\u00f3rych wygl\u0105d daleko odbiega\u0142 od tego co dzi\u015b kupujemy pod ta nazw\u0105 :). W\u00f3wczas by\u0142y to ozdobne pasy materia\u0142u, rodzaj chust wykonanych z delikatnych, cienkich tkanin (batyst, mu\u015blin) obszytych koronk\u0105. Obwijano je wok\u00f3\u0142 szyi i misternie wi\u0105zano, zwykle w kokard\u0119, tak by jej ko\u0144ce swobodnie zwisa\u0142y na torsie. Wraz ze zmieniaj\u0105cymi si\u0119 modami krawat ulega\u0142 stopniowym metamorfozom Pojawia\u0142y si\u0119 kolejne sposoby jego wi\u0105zania, np w pocz\u0105tkach XVIII wieku popularny by\u0142 w\u0119ze\u0142 zwany steinkerk zawi\u0105zywany lu\u017ano na d\u0142ugich szalach ozdobionych koronkami lub fr\u0119dzlami. Z kolei pod koniec tego stulecia rozpowszechni\u0142 si\u0119 francuska moda \u201eincroyable” (nie do wiary), lub jak kto woli \u201emoda serwetowa\u201d na krawaty w postaci wielkich krochmalonych chust, kt\u00f3re wi\u0105zano w wymy\u015blne w\u0119z\u0142y wysoko unosz\u0105ce podbr\u00f3dek. XVIII wiek, to te\u017c czas tzw. stock’\u00f3w \u2013 czyli pask\u00f3w wykonanych z jasnego materia\u0142u, okr\u0119canych wok\u00f3\u0142 szyi i zwi\u0105zywanych lub zapinanych haftkami na karku. Stock by\u0142 obecny w modzie m\u0119skiej tak\u017ce na pocz\u0105tku XIX wieku (lubi\u0142 go bardzo Jerzy IV), ale w\u00f3wczas by\u0142 on wykonywany z tkaniny w kolorze czarnym. By nie wdawa\u0107 si\u0119 w zawi\u0142e szczeg\u00f3\u0142y i w\u0119z\u0142y krawatowe wspomn\u0119 jeszcze tylko o takich kolejnych ozdobach m\u0119skich szyi jak np. halsztuk, plastron, fular, fonta\u017a.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/snakrFiles\/2009\/12\/Stanislaw-Kostka-Potocki.jpg\" "\\"Stanislaw")
<\/td>\n![\"\"](\"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/snakrFiles\/2009\/12\/Karolyi1830-r.jpg\" "\\"Karolyi1830")
<\/td>\n![\"\"](\"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/snakrFiles\/2009\/12\/Feliks-Jasienski-1903-r.jpg\" "\\"Feliks")
<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n![\"\"](\"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/snakrFiles\/2009\/12\/1.png\" "\\"1\\"")
Dop\u00f3ki kobiety nie odkry\u0142y n\u00f3g, a mia\u0142o to miejsce tu\u017c po I Wojnie \u015awiatowej, o tej cz\u0119\u015bci damskiej garderoby nie wypada\u0142o m\u00f3wi\u0107. Tak jak gorset, podwi\u0105zki, a nast\u0119pnie pas do po\u0144czoch, nale\u017ca\u0142y one do bielizny i skrywane by\u0142y pod halkami i d\u0142ugimi sp\u00f3dnicami. Po\u0144czochy w ca\u0142ej okaza\u0142o\u015bci pojawia\u0142y si\u0119 tylko na m\u0119skich nogach. Kobieta r\u0105bek tego zakazanego owocu mog\u0142a ujawni\u0107 \u015bwiatu jedynie w wyniku mniej lub bardziej wystudiowanego przypadku ;). Pomijam tu oczywi\u015bcie wyst\u0119py w Moulin Rouge i zmys\u0142owe negli\u017ce przedstawione na obrazach np. impresjonist\u00f3w. Pod si\u0119gaj\u0105c\u0105 st\u00f3p sukni\u0105 kobiety nosi\u0142y najcz\u0119\u015bciej po\u0144czochy bawe\u0142niane \u2013 pocz\u0105tkowo bia\u0142e, a od po\u0142owy XIX wieku r\u00f3wnie\u017c w innych kolorach, zazwyczaj jednak czarne. ![\"\"](\"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/snakrFiles\/2009\/12\/2.jpg\" "\\"2\\"")
W trzeciej \u0107wierci tego wieku popularne sta\u0142y si\u0119 tzw. fildekosy czyli po\u0144czochy z bawe\u0142ny egipskiej, kt\u00f3re b\u0119d\u0105c produktem do\u015b\u0107 tanim, noszone by\u0142y do stroju codziennego. O wiele bardziej eleganckie, ale i du\u017co dro\u017csze by\u0142y po\u0144czochy z prz\u0119dzy jedwabnej. Cho\u0107 nietrwa\u0142e, wiele kobiet marzy\u0142o o tym by je posiada\u0107 \u2013 zw\u0142aszcza m\u0142ode pensjonarki, kt\u00f3rym nie wolno by\u0142o nosi\u0107 tak wyzywaj\u0105cej bielizny. Nawet m\u0142oda panna na wydaniu mog\u0142a za\u0142o\u017cy\u0107 jedwabne po\u0144czochy tylko na bal. Sta\u0107 na nie by\u0142o zreszt\u0105 nieliczne przedstawicielki p\u0142ci pi\u0119knej, uchodzi\u0142y one bowiem za towar luksusowy. Niezale\u017cnie od rodzaju materia\u0142u, z kt\u00f3rego po\u0144czochy by\u0142y wykonane, do ko\u0144ca XIX wieku, by je podtrzyma\u0107 na nodze u\u017cywano okr\u0105g\u0142ych podwi\u0105zek umieszczanych tu\u017c pod lub nad kolanem \u2013 co okre\u015bla nam od razu d\u0142ugo\u015b\u0107 prababcinej po\u0144czochy. Nast\u0119pnie przymocowywa\u0107 zacz\u0119to je do gorsetu za pomoc\u0105 ta\u015bm zako\u0144czonych \u017cabkami. Gdy gorset zacz\u0105\u0142 znika\u0107 z damskiej garderoby zast\u0105piono go pasem do po\u0144czoch, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 popularny w latach 20. XX w. Okres po I Wojnie \u015awiatowej to czas rewolucji w damskim stroju. Radykalnie skr\u00f3cona zostaje d\u0142ugo\u015b\u0107 sukni, a wraz z ni\u0105 i d\u0142ugo\u015b\u0107 majtek. Nogi kobiece ukazane \u015bwiatu przes\u0142ania\u0142y jedynie po\u0144czochy, kt\u00f3re musia\u0142y, z oczywistych powod\u00f3w, si\u0119ga\u0107 powy\u017cej kolan. \u017badna elegancka kobieta w tamtych czasach nie pokaza\u0142aby si\u0119 publicznie z \u201ego\u0142ymi\u201d nogami. W garderobie ka\u017cdej pani, kt\u00f3ra chcia\u0142a nad\u0105\u017ca\u0107 za mod\u0105 musia\u0142y znale\u017a\u0107 si\u0119 wi\u0119c po\u0144czochy, najlepiej w kolorze cielistym. Kolor ten, co dzisiaj mo\u017ce wyda\u0107 si\u0119 dziwne, w bardziej pruderyjnych \u015brodowiskach uznawany by\u0142 niekiedy za zbyt wyzywaj\u0105cy. Dlatego te\u017c na starych, przedwojennych zdj\u0119ciach, zw\u0142aszcza przedstawiaj\u0105cych rodziny ziemia\u0144skie, mo\u017cemy cz\u0119sto zobaczy\u0107 kobiety odziane w lekkie jasne suknie oraz czarne po\u0144czochy i pantofle. Tak jak i wcze\u015bniej najbardziej po\u017c\u0105dane by\u0142y po\u0144czochy jedwabne. Wci\u0105\u017c drogie, chocia\u017c przemys\u0142 krajowy, nad\u0105\u017caj\u0105c za potrzebami stara\u0142 si\u0119 zaspokoi\u0107 popyt i na rynku mo\u017cna by\u0142o naby\u0107 jedwabne \u201egaz\u00f3wki\u201d z Milan\u00f3wka ta\u0144sze ponad dwa razy od sprowadzanych z zagranicy. Nadal jednak niewiele kobiet mog\u0142o pozwoli\u0107 sobie na taki luksus. Na szcz\u0119\u015bcie od 1910 roku na rynku pojawi\u0142y si\u0119 po\u0144czochy ze sztucznego jedwabiu \u2013 czyli z w\u0142\u00f3kna wiskozowego, kt\u00f3rych cena by\u0142a czterokrotnie ta\u0144sza od milanowskich. By\u0142y one grubsze od jedwabnych, ale i tak prezentowa\u0142y si\u0119 zdecydowanie lepiej na nodze ni\u017c noszone zazwyczaj na co dzie\u0144 po\u0144czochy fildekosowe.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/snakrFiles\/2009\/12\/3.jpg\" "\\"3\\"")
<\/td>\n![\"\"](\"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/snakrFiles\/2009\/12\/4.jpg\" "\\"4\\"")
<\/td>\n![\"\"](\"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/snakrFiles\/2009\/12\/5.jpg\" "\\"5\\"")
<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n![\"\"](\"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/snakrFiles\/2009\/12\/GIO_FF_and_Louboutins.jpg\" "\\"GIO_FF_and_Louboutins\\"")
![\"\"](\"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/snakrFiles\/2009\/12\/zelazko.jpg\" "\\"zelazko\\"")
W czasach, kiedy ubierali\u015bmy si\u0119 w sk\u00f3ry, prehistoryczne pi\u0119kno\u015bci nie potrzebowa\u0142y \u017celazek by ich str\u00f3j nabra\u0142 odpowiedniego wygl\u0105du. Od kiedy jednak pojawi\u0142y si\u0119 tkaniny, a ubi\u00f3r sta\u0142 si\u0119 oznak\u0105 statusu spo\u0142ecznego, ludzko\u015b\u0107 zacz\u0119\u0142a zastanawia\u0107 si\u0119 nad sposobami jego odpowiedniego wyg\u0142adzenia. Metod\u0105 pr\u00f3b i b\u0142\u0119d\u00f3w ustalono, \u017ce nieskaziteln\u0105 g\u0142adko\u015b\u0107 materia\u0142u mo\u017cna uzyska\u0107 dzi\u0119ki wysokiej temperaturze i naciskowi. Staro\u017cytni Grecy do prasowania rzeczy stosowali ci\u0119\u017cki walec, kt\u00f3ry od IV w. p.n.e. zacz\u0119li rozgrzewa\u0107. Rzymianie wygniecione ubrania m\u0142otkowali. By\u0142a to praca wymagaj\u0105ca du\u017cej si\u0142y, poch\u0142aniaj\u0105ca wiele energii i czasu. Nie mniej ci\u0119\u017ckie, a przy tym niebezpieczne, by\u0142o prasownie w p\u00f3\u017aniejszych wiekach. W Europie materia\u0142y wyg\u0142adzano za pomoc\u0105 ci\u0119\u017ckiej sztaby \u017celaza o grubo\u015bci ok. 2 cm. zaopatrzonej w r\u0105czk\u0119. Takie \u017celazko rozgrzewano, np. na p\u0142ycie pieca i nast\u0119pnie prasowano nim tkanin\u0119. Niestety metal szybko styg\u0142 i w celu nadania mu odpowiedniej temperatury trzeba go by\u0142o w czasie prasowania wielokrotnie umieszcza\u0107 na palenisku. Chi\u0144czycy poradzili sobie z problemem utrzymywania \u017caru w \u017celazku ju\u017c w VIII w. n.e. Do prasowania stosowali rondelki, w kt\u00f3rych umieszczali w\u0119giel. Pierwsze \u017celazka na w\u0119giel drzewny zacz\u0119\u0142y pojawia\u0107 si\u0119 w Europie w XV w. By\u0142y to prawdziwe machiny \u2013 ci\u0119\u017ckie (wa\u017cy\u0142y ok. 7 kilo) i niebezpieczne. Prasowanie przy ich pomocy wymaga\u0142o znacznej si\u0142y i wprawy. Najpierw trzeba by\u0142o roznieci\u0107 w nim \u017car umiej\u0119tnie i r\u00f3wnomiernie ko\u0142ysz\u0105c \u017celazkiem. Gdy przez kominek umieszczony w wieczku zacz\u0105\u0142 wydobywa\u0107 si\u0119 dym mo\u017cna by\u0142o przyst\u0105pi\u0107 do prasowania. Na tkaninie k\u0142ad\u0142o si\u0119 wilgotn\u0105 szmatk\u0119 i dopiero do niej przyciska\u0142o rozgrzane palenisko. \u015aciereczka chroni\u0142a materia\u0142 przed przypalaniem i to nie tylko przez nadmiernie nagrzan\u0105 p\u0142yt\u0119, ale tak\u017ce przez iskry, kt\u00f3re niejednokrotnie wyskakiwa\u0142y z kominka lub otwor\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w bocznych \u015bciankach \u017celazka. Praca by\u0142a trudna, m\u0119cz\u0105ca i mog\u0142a doprowadzi\u0107 do b\u00f3lu g\u0142owy, gdy\u017c z \u017celazka cz\u0119sto wydobywa\u0142 si\u0119 czad. Nic dziwnego, \u017ce zwykle do prasowania wynajmowano fachowc\u00f3w \u2013 w Polsce specjalizowali si\u0119 w tym g\u0142\u00f3wnie \u017cydowscy krawcy, kt\u00f3rych w\u0119drowne grupy \u015bwiadczy\u0142y us\u0142ugi w miastach i dworach. Je\u015bli kto\u015b my\u015bli, \u017ce prasowanie ubra\u0144 za pomoc\u0105 \u017celazka na w\u0119giel drzewny to zamierzch\u0142a przesz\u0142o\u015b\u0107, to ostatnie takie \u017celazko wyprodukowano w Polsce w 1974 r. w Chorzowie w hucie Batory. Na szcz\u0119\u015bcie dzisiaj, je\u015bli znajduj\u0105 si\u0119 one w domu, to stanowi\u0105 jedynie przedmiot dekoracyjny. Podobnie traktujemy obecnie \u017celazka na dusz\u0119, kt\u00f3re w XIX wieku by\u0142y powszechnie stosowane przez gospodynie domowe. Przyzna\u0107 trzeba, \u017ce dawne \u017celazka, cho\u0107 by\u0142y koszmarnie niewygodne, cz\u0119sto by\u0142y ciekawie wykonane. Wyloty komink\u00f3w i zamkni\u0119cia g\u00f3rnej klapy przybiera\u0142y czasem kszta\u0142ty zwierz\u0105t, a uchwyty zdobiono motywami floralnymi.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/snakrFiles\/2009\/12\/zelazko2.jpg\" "\\"zelazko2\\"")
<\/p>\n