{"id":1759,"date":"2018-10-18T23:25:28","date_gmt":"2018-10-18T21:25:28","guid":{"rendered":"http:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/?p=1759"},"modified":"2018-10-18T23:25:28","modified_gmt":"2018-10-18T21:25:28","slug":"fantom-bolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/fantom-bolu\/","title":{"rendered":"Fantom b\u00f3lu"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Znudzony nieco serialami telewizyjnymi mia\u0142em ju\u017c do\u015b\u0107 godzin sp\u0119dzonych przed ekranem i zacz\u0119\u0142o mi naprawd\u0119 brakowa\u0107 ksi\u0105\u017cek. Ostatnie 2-3 lata sp\u0119dzi\u0142em g\u0142\u00f3wnie nad literatur\u0105 fachow\u0105 obejmuj\u0105c\u0105 prawo pracy i rachunkowo\u015b\u0107. Bardzo szuka\u0142em czego\u015b \u201enormalnego\u201d. Zajrza\u0142em wtedy do ksi\u0119garni internetowej i obudzi\u0142em si\u0119 mniej wi\u0119cej po dw\u00f3ch miesi\u0105cach z kilkudziesi\u0119cioma nowymi ksi\u0105\u017ckami do przeczytania. Jedn\u0105 z pierwszych zakupionych by\u0142 \u201eFantom B\u00f3lu\u201d Hanny Krall \u2013 zbi\u00f3r wszystkich reporta\u017cy, w tym te\u017c tego o takim tytule.<\/p>\n

Kiedy pochwali\u0142em si\u0119 znajomym, \u017ce zabra\u0142em si\u0119 czytania tej 1200 stronicowej ceg\u0142y, uderzy\u0142a mnie jedna rzecz \u2013 przede wszystkim negatywne podej\u015bcie moich rozm\u00f3wc\u00f3w do ksi\u0105\u017cki. Ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3rej nikt z nich nie przeczyta\u0142 i najprawdopodobniej nie przeczyta. Dlaczego? Bo mamy XXI w, \u017byd\u00f3w na moje oko ju\u017c w Polsce prawie nie ma, ale antysemityzm jest nadal g\u0142\u0119boko zakorzeniony. Moja kole\u017canka stwierdzi\u0142a, \u017ce powinienem pami\u0119ta\u0107, \u017ce historia jest pisania od \u201eich strony\u201d. Jakich \u201eich\u201d? No wiadomo \u2013 \u017byd\u00f3w. Co gorsza, ta opinia spotka\u0142a si\u0119 z aprobat\u0105 wszystkich w pokoju. A je\u015bli nawet nie z aprobat\u0105 to szkoda czasu na czytanie historii wyssanych z palca i do tego pisanych przez kogo\u015b, kto ma korzenie \u017cydowskie. Bardzo oburzy\u0142o mnie takie podej\u015bcie, szczeg\u00f3lnie, \u017ce by\u0142em ju\u017c mniej wi\u0119cej w 25% ksi\u0105\u017cki i nie bardzo widzia\u0142em \u201eich i nas\u201d. Ale mo\u017ce czyta\u0142em bez zrozumienia.<\/p>\n

W zbiorze reporta\u017cy \u201eFantom b\u00f3lu\u201d jest tak\u017ce (nie wiem jak jest obecnie) lektura szkolna: \u201eZd\u0105\u017cy\u0107 przed Panem Bogiem\u201d. Szczerze m\u00f3wi\u0105c niewiele pami\u0119ta\u0142em z tego, co przeczyta\u0142em kiedy\u015b. No mo\u017ce poza tym, \u017ce ta ksi\u0105\u017cka do lekkich nie nale\u017ca\u0142a. Ze wszystkich rzeczy, kt\u00f3re wyczyta\u0142em teraz \u201ez ich strony patrz\u0105c\u201d, nie zauwa\u017cy\u0142em, \u017ceby\u015bmy w og\u00f3le mieli \u201eich\u201d i \u201enas\u201d, a w\u0142a\u015bciwie \u201enaszych\u201d. Ca\u0142a ksi\u0105\u017cka jest o cz\u0142owieku, jego zachowaniach w sytuacjach ekstremalnych, s\u0142abo\u015bciach, ma\u0142o\u015bciach, wielko\u015bci, chwale, bohaterstwie, mi\u0142o\u015bci, \u015bmierci, Bogu pisanym z du\u017cej litery, o rasizmie, o faszyzmie, o faktach, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce i o fikcji literackiej, wreszcie to by\u0142a ksi\u0105\u017cka o samej autorce. Z\u0142o i dobro, cz\u0119sto trudne do zdefiniowania, z nieostr\u0105 granic\u0105, kt\u00f3re nie ma narodowo\u015bci. S\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy ratuj\u0105, s\u0105 tacy, kt\u00f3rzy wydaj\u0105, s\u0105 sytuacje, kiedy dziecko nie wie, czy jest ch\u0142opcem, czy dziewczynk\u0105, bo wychowywa\u0142o si\u0119 w szafie, s\u0105 wybory, kt\u00f3rych w \u017cyciu nie \u015bmia\u0142bym ocenia\u0107, np. kiedy matka zostawi\u0142a dziecko, \u017ceby uciec z drugim, maj\u0105cym bardziej aryjski wygl\u0105d. \u201eFantom b\u00f3lu\u201d to ksi\u0105\u017cka, przy kt\u00f3rej czu\u0142em skrajne emocje, kt\u00f3rych cz\u0119sto nie potrafi\u0142bym nazwa\u0107. Ksi\u0105\u017cka ma lepsze i gorsze momenty. Lepsze, to reporta\u017ce wcze\u015bniejsze, gdzie Hanna Krall nie pisze o sobie. Nieco gorsze i irytuj\u0105ce, to reporta\u017ce, gdzie wpleciono opisy ju\u017c z poprzednich reporta\u017cy, ale w kt\u00f3rych jest mowa te\u017c o samej autorce. Niemniej, cho\u0107by nie wiem jak Krall stara\u0142a si\u0119 zepsu\u0107 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, to kunszt wcze\u015bniejszych reporta\u017cy jest po prostu nie do zabicia. Mo\u017cna by by\u0142o z ka\u017cdego z nich napisa\u0107 osobne ksi\u0105\u017cki, a tu umieszczono tysi\u0105ce opowiada\u0144 o tragediach ludzkich, jedno po drugim. To nawarstwienie robi niesamowite wra\u017cenie. Daje te\u017c poczu\u0107, \u017ce wiele historii w tym g\u0105szczu zdarze\u0144 nigdy nie zostanie opowiedzianych. Wiele dramat\u00f3w i historii, kt\u00f3re nie powinny by\u0107 zapomniane, zostan\u0105 zapomniane. Ludzie zgin\u0119li po nic, historia nikogo niczego nie nauczy\u0142a. Myl\u0119 si\u0119? Przeczytajcie za\u0142o\u017cenia ideowe ONRu, NOPu, MW, czy innych, mniej lub bardziej jawnie faszyzuj\u0105cych grup. Ci ludzie w\u0142a\u015bnie b\u0119d\u0105 wchodzili do samorz\u0105d\u00f3w. \u201eFantom b\u00f3lu\u201d pokazuje do czego prowadz\u0105 w praktyce chore ideologie. Nacjonalizm zabija. Niezale\u017cnie od narodowo\u015bci wszyscy jeste\u015bmy tak samo przewidywalni i nieprzewidywalni.<\/p>\n

Wiedziony pierwszymi odbiorami poprzedniego artyku\u0142u na temat ksi\u0105\u017cki Leociaka boj\u0119 si\u0119, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy ju\u017c wiedz\u0105, \u017ce ksi\u0105\u017cka Hanny Krall by\u0142a pisania przez \u017byd\u00f3w, \u201ez ich punktu widzenia\u201d, jej celem jest zmuszanie nas do uprawiania polityki wstydu itd. Itd. nigdy nie si\u0119gn\u0105 po ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3r\u0105 tak krytykuj\u0105. Dlaczego si\u0119 boj\u0119? Ksi\u0105\u017cka si\u0119 broni sama. Jest trudna, to fakt, ale my\u015bl\u0119, zamkn\u0119\u0142aby usta wielu domoros\u0142ym historykom. Nie wiem, czy czytanie wszystkiego na raz jest dobrym pomys\u0142em. Ale je\u015bli przeczytacie t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 lub chocia\u017c jej fragmenty, nie b\u0119dzie to czas zmarnowany.<\/p>\n

Mariusz<\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Znudzony nieco serialami telewizyjnymi mia\u0142em ju\u017c do\u015b\u0107 godzin sp\u0119dzonych przed ekranem i zacz\u0119\u0142o mi naprawd\u0119 brakowa\u0107 ksi\u0105\u017cek. Ostatnie 2-3 lata sp\u0119dzi\u0142em g\u0142\u00f3wnie nad literatur\u0105 fachow\u0105 obejmuj\u0105c\u0105 prawo pracy i rachunkowo\u015b\u0107. Bardzo szuka\u0142em czego\u015b \u201enormalnego\u201d. Zajrza\u0142em wtedy do ksi\u0119garni internetowej i obudzi\u0142em si\u0119 mniej wi\u0119cej po dw\u00f3ch miesi\u0105cach z kilkudziesi\u0119cioma nowymi ksi\u0105\u017ckami do przeczytania. Jedn\u0105 z pierwszych zakupionych by\u0142 \u201eFantom B\u00f3lu\u201d… Read more »<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1760,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5,6],"tags":[184,183,54],"class_list":["post-1759","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-manifest","category-recenzja","tag-fantom-bolu","tag-krall","tag-ksiazka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1759","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1759"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1759\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1761,"href":"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1759\/revisions\/1761"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1760"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1759"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1759"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/snakr.waw.pl\/wordpress\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1759"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}